Artikel – Waarom deze samenleving eigenlijk alleen nog maar uit mensen bestaat die elkaar onvrijwillig troep aansmeren

Sinds ik mijn eigen onderneming heb neem ik met stijgende verbazing en irritatie waar hoe vaak ik word lastiggevallen door personen en bedrijven die mij van alles willen verkopen. Amicaal sprekende callcenter-medewerkers stellen zich voor met hun voornaam en willen direct allerlei persoonlijke gegevens noteren. Ze beweren dit “gratis” “voor mij” te doen, maar dat is helemaal niet waar. Er zit altijd een bedrijf achter dat alleen geïnteresseerd is in mijn geld. Sterker nog, die callcenter-medewerker zelf heeft noch belangstelling voor mij, noch voor zijn baan. Deze man of vrouw wil alleen geld om de vaste lasten, vakanties en een berg onnodige goedkope goederen van slechte kwaliteit te kunnen betalen. Want de gemiddelde mens over-consumeert uit ontevredenheid, omdat een onbezield leven geen vervulling brengt.   

Werk of leven?

Geef werkende mensen de optie ‘werk’ of ‘een dag vrij’ en de keuze is snel gemaakt: ze gaan direct iets anders doen. Of vraag “Wat zou je doen als je de loterij zou winnen?” en het antwoord is meestal “mijn baan opzeggen”. Begint iemand op zijn sterfbed over het belang van zijn werk? Of staat werk op iemands bucket list als hij/zij ongeneeslijk ziek zou worden? Het antwoord op beide vragen is in de regel: nee.

Consumeren

Je week moeten vullen met bezigheden die je eigenlijk liever niet doet creëert ontevreden mensen. Om dit gevoel te compenseren geven arbeiders hun geld uit aan allerlei spullen die ze eigenlijk niet nodig hebben. Had je vroeger alleen de zaterdag om te shoppen, dankzij het invoeren van de koopzondag kunnen gezinnen het hele weekend in de Kalverstraat doorbrengen. Internet vult de gaten op het moment dat de winkels dicht zijn of als je niet de deur uit wilt.

Bovendien wil je ook niet achterblijven bij je familie, vrienden of de andere ouders op het schoolplein, als het bijvoorbeeld om vakanties gaat. Voor de middenklasse en hoger is het tegenwoordig heel normaal om meerdere keren per jaar naar het buitenland te vertrekken. Sommige gezinnen zijn zelfs elke schoolvakantie weg. Waarop ik me afvraag wat er in godsnaam zo vervelend is aan hun dagelijks leven, dat ze elk gaatje benutten om te ontsnappen naar een andere plek.

Ook op het gebied van gadgets moet je meedoen. Hebben de buren een iPad? Jij ook. Heeft het buurjongetje zijn eigen mobiele telefoon? Jouw kind wil er ook een. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Mijn dochter zeurde laatst dat haar vader (mijn ex-man) en ik allebei geen digitale tv, noch Netflix noch Spotify hebben. En en andere ouder zei: “Je wilt toch dat je kind kan meepraten in de klas.”

Zo komt vrije tijd gelijk te staan aan consumeren en geld uitgeven en dat betekent dat maandagochtend de wekker weer afgaat voor een baan waar je eigenlijk niet naartoe wil. Maar ja, de vaste lasten en schulden niet betalen is geen optie.

Zombies

Zielloze zombies slepen zich dagelijks van huis naar werk en weer terug. Onderweg telkens in de portemonnee duikend om bijvoorbeeld even koffie (à 3 euro; bijna 7 gulden) en een broodje (à  € 4,50; bijna 10 gulden) te kopen. En hoeveel geld je dagelijks ook uitgeeft, hoeveel spullen je ook koopt, hoe vaak je ook op vakantie gaat: vervulling is er nooit. Elke dag knaagt de koophonger weer en zie je producten waarvan je de minuut daarvoor nog niet wist dat je ze wilde hebben, maar op het moment dat je ze hebt gezien zeker weet dat je ze nú nodig hebt.

Producten van A-merken zijn niet meer betrouwbaar. Een grammofoon uit de jaren zeventig met platen doet het nu nog; een nieuwe cd-speler van Philips is binnen een paar jaar kapot en de cd’s slaan op tilt door het vele draaien of zijn zelfs bekrast en voorgoed stuk.

De Primark en Action lopen binnen, terwijl de makers in Bangladesh of China worden uitgebuit met een 16-urige werkdag waarmee ze 1 euro verdienen. Spullen worden steeds sneller weggegooid en weer opnieuw gekocht. De kledingkast puilt uit, kringloopwinkels schieten uit de grond en de aarde vervuilt.

Rust van de koopverleiding is er ook nauwelijks. Op internet en tv word je bekogeld met advertenties. Energieleveranciers komen aan de deur, bellen je op of spreken je aan voor de supermarkt. Allemaal mensen die als ze nog maar een jaar te leven hadden in die baan niet dood gevonden zouden willen worden. En de energiekosten gaan omhoog door concurrentiestrijd en reclame. Dus lang leve de privatisering van de overheid.

Gekte

De vraag is wat deze consumentengekte uiteindelijk zal stoppen. Wie drukt op de alarmknop? Want terwijl de planeet ter ziele gaat (bossen worden gekapt, de zee stikt in plastic en het klimaat verandert drastisch) gaat het systeem alleen maar sneller en draait door.

Maar ik ben bang dat het eerst flink mis moet gaan voor we als slaven van dit regime wakker worden. We zijn verslaafd aan kopen, maar het maakt ons niet gelukkig. We vullen onze dagen met rennen als een machine voor dingen die we niet willen doen. Tot we in een depressie of burn-out belanden. De arbo-arts probeert je dan als een dokter aan het front zo snel mogelijk op te lappen met medicatie en weer terug de oorlog van de moderne samenleving in te sturen, maar is dat de oplossing? Is dat leven zoals het ooit bedoeld is?

Het antwoord lijkt mij duidelijk: nee. Van mij mag de stekker eruit en van de aarde ook. Weiger om nog langer mee te doen aan dit zielloze systeem. Weiger je nog langer als machine te gedragen. Het leven is kostbaar, heilig zelfs. Er is genoeg voor iedereen. De allerrijksten bezitten het meest en delen niks. De rest is bang om tekort te komen en deelt ook nauwelijks. Daarom is er schaarste.

Luisteren

Weet je niet wat je met je tijd moet doen als je werk wegvalt? Gebaseerd op mijn ervaring met burn-out weet ik dat heilzaam is om een tijdje te niksen. Duimen draaien, uit het raam naar de vogels kijken en je vervelen. Actie is niet altijd nodig. Even op de winkel passen is een eervolle taak.

Waarschijnlijk lukt het je dan na verloop van tijd om weer eens naar jezelf te luisteren, naar een stem die van binnen komt. Want je loopt niet zomaar op aarde rond. Je kwam hier om lessen te leren. En dan heb ik niet over geld of bezit. Je kwam hier niet om een levenslange wedloop te rennen, maar om gelukkig te zijn met soortgenoten en alles dat op deze aarde leeft. Je bent geen machine, maar een mens met unieke kwaliteiten. Je bent niet overbodig of pas geaccepteerd als je genoeg geld of goederen hebt.

Houd dat voor ogen en trap op de rem van deze ‘beschaving’. Dat zal je meer geluk en vervulling geven dan de nieuwste iPhone of een andere, overbodige, aangeprate verslaving. Want je kunt makkelijk zonder deze drugs. Er is je alleen wijs gemaakt dat dit niet zo, maar dat is een leugen. Tijd om wakker te worden!