Feminisme, Psychologie

Waarom een vrouw in een voetveeg verandert

Nu ben ik over het algemeen een ferme vrouw met een grote mond, noem mezelf feminist en red me prima, maar ik heb een zwakke plek en die zit er al een aantal levens lang: komt er een man in het vizier dan verander ik in een dweil. Leidde ik voorheen mijn eigen leven: het liefst gooi ik mezelf ter plekke het raam uit om in alles te veranderen wat die man maar wil. De perfecte partner die altijd beschikbaar is, de moeder, de minnares, de boodschappenjuffrouw en kokkin, de ziekenverzorgster en psychiater/psycholoog. Je kunt het zo gek niet verzinnen of ik ben het. Ik weet dat deze achilleshiel mijn gidsen ook kopzorgen geeft, omdat ik een vrouw met een missie ben, die niet bestaat uit het zich uitputten voor een man en dan nog het liefst een die me slecht behandelt.

Dit gedrag binnen een relatie heet ‘codependency’ (de term komt oorspronkelijk uit de verslavingszorg voor de ‘enabling’ partner): het automatisch aan de kant schuiven van je eigen gevoelens en behoeftes voor je partner, waardoor je afhankelijk wordt van – of zelfs verslaafd raakt aan – het gedrag of de reactie van de ander. Dit gebeurt vooral bij vrouwen (in veel gevallen) en mannen, die vroeger als kind zelf erg weinig hebben gekregen. Vaak zijn ze emotioneel verwaarloosd of zelfs mishandeld, hebben voor hun eigen ouders moeten zorgen in plaats van andersom, kunnen zeer slecht hun grenzen aangeven en hebben weinig eigenwaarde. De wens om door een eventuele partner geaccepteerd te worden is zo groot, dat de codependent zichzelf in relaties volledig kwijt kan raken. Kinderen, vrienden, werk en hobby’s worden vergeten. Het is alleen de romantische partner die telt.

Veel mensen met codependency-patronen hebben ook last van verlatingsangst – in mijn geval is die zeer groot, omdat ik zo vaak ben aangevallen en in de steek gelaten – en dan is weglopen van slechte relaties haast geen optie. Een relatie met een alcoholist die je mishandelt is bijvoorbeeld geen probleem; als ‘gezonde’ partner ben je de reddende engel die alle problemen zal oplossen. Helaas is er dan niemand om voor jou te zorgen of jou te helpen. Maar misschien is dat dan ook wel weer wat je onbewust wil of zoekt, omdat je deze situatie van vroeger thuis kent. Toen kreeg je ook al weinig tot niks en een slechte relatie lijkt beter dan geen relatie.

Codependency komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Naar mijn idee, omdat vrouwen binnen de patriarchale cultuur – zeker in het verleden – meekregen dat ze zichzelf moesten wegcijferen voor hun echtgenoot. De man was het hoofd van het gezin en zijn echtgenote moest hem gehoorzamen en helpen. Hij verdiende het geld, dat veel belangrijker was dan het gratis doen van het huishouden en het opvoeden van kinderen. Nog steeds heeft de First Lady in de Verenigde Staten – op Hillary Clinton na – geen eigen baan. Ze moet de president ondersteunen. Dat de mannelijke partner van de Duitse bondskanselier Angela Merkel ervoor paste om zijn eigen leven op te geven is geen toeval. Geen haar op zijn hoofd dat hij voor Merkels presidentschap zou verhuizen of zijn baan opgeven. Laat staan als first husband meegaan op regeringstripjes.

Wat helpt tegen codependency is meer eigenwaarde. Omdat je jezelf hoger aanslaat zorg je beter voor jezelf en geef je eerder je grenzen aan. Het zou daarom mooi zijn als de vrouwen op aarde echt gelijk worden aan mannen, zodat ze niet meer het gevoel hebben dat ze in de eerste plaats hun partner en kinderen moeten dienen. Ze mogen zelf ook steun ontvangen en hoeven niet alleen maar te zorgen en mooi te zijn. Vrouwen kunnen een sterke mening hebben zonder dat ze in een Margaret Thatcher veranderen en ze hoeven niet altijd iedereen te bemoederen. Ook mannen zouden zich niet verplicht moeten voelen om zich als een patriarchale ‘hufter’ (denk Trump “I grab them by the pussy”) te gedragen. Er is niks mis met mannelijke hofdames (refererend aan de film Hufters en Hofdames uit 1996); er is niks mee met huilende, zachtaardige mannen; er is niks mis met een man die voor het huishouden en de kinderen zorgt. Laat ieder mens zich ontwikkelen zoals die wil. Je bent goed genoeg.

Ik blijf intussen mijn strijd met mezelf en mijn corrigerende gidsen voeren, zodat ik hopelijk nooit meer van ze te horen krijg dat er tijdens een relatie “weer niks meer van me over was gebleven.” Die opmerking had me bij een sjamaan een paar geleden zeer verontwaardigd, omdat ik dacht dat ik al met dit bijltje gehakt had en niet meer in mijn moeder veranderde, die zichzelf volledig wegcijferde voor mijn tirannieke vader, haar drie kinderen en het huishouden. Als Virginia Woolfs Angel of the House had zij geen enkele eigen wens, alleen die van anderen. Maar helaas blijft het zelfs voor mij als feminist een enorme uitdaging om mijn relatiepatronen aan te passen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s